فصل اول:

شهری که نقشه نداشت

در آن سوی کوه‌های خاموش، جایی که باد حتی نامی نداشت، شهری بود که هیچ نقشه‌ای آن را نشان نمی‌داد و هیچ مرزی نداشت.

نامش؟...

راستش فراموش کردم نامش چه بود. شاید هم مانند نقشه‌اش نام هم نداشت. این شهر داستان ما، اما نه در جغرافیا، بلکه در حافظه‌ی خردجمعی زنده بود. مردم این شهر، بی‌آن‌که بدانند چرا، راست می‌گفتند و فقط حقیقت را می‌شناختند. دروغ، نه ممنوع بود، نه مجازات داشت و حتیٰ قانونی هم برای آن نوشته نشده بود، زیرا کسی دروغ را نمی‌شناخت و دروغ بی شناسنامه بود.

خانه‌ها ساده بودند، اما درخشان. مغاز‌ها بی‌قفل، بی‌دوربین، بی‌نگهبان، سرسبز و پرطراوت. پروانه‌ها همراه کودکان با چشم‌های باز و دل‌های بی‌پرده می‌پریدند. و در میان این مردم، مردی زندگی می‌کرد به نام ”رامون“.

رامون، مردی آرام، فرهیخته، مؤدب و فهمیده بود. نه بلند سخن می‌گفت، نه در جمع می‌درخشید، اما حضورش همیشه چون فانوس در مه بود. او هرگز لب به دروغ نگشوده بود، نه از ترس، بلکه از باور. همیشه می‌گفت: ”حقیقت، نه گفتنی‌ست، نه شنیدنی؛ حقیقت، زیستنی‌ست.“


فصل دوم:

ورود واژه‌ای ممنوع

در غروبی بی‌نام، مردی با چهره‌ای که هیچ‌کس آن را به یاد نمی‌آورد، وارد شهر شد. کتابی با خود داشت که واژگانش در تاریکی شب می‌درخشیدند، اما جاندار نبودند و خالی از بار معنا. کتابش درباره‌ی ”دروغ“ بود، واژه‌ای که هیچ‌کس در شهر آن را نمی‌شناخت و بی‌شکل بود.

مردم ابتدا به دروغ‌ها خندیدند. سپس آرام آرام پرسیدند. و بعد، آن را تجربه کردند.

کودکی به مادرش گفت: ”من در راه مدرسه بودم، که پرنده‌ای با من حرف زد.“ مادر، بی‌آن‌که بداند، شک کرد. شک، همان تاریک‌ترین زندان زندگی! و این نخستین شکاف و تَرَک در دیوار شهر بود.

دروغ در چشم‌برهم‌زدنی چون بذری نامرئی، در دل‌ها کاشته شد. نه با فریاد، بلکه با زمزمه و وسوسه. و آرام آرام، اعتماد فرو ریخت. چهره‌ها نقاب گرفتند. واژگان، وزن خود را از دست دادند. کتاب‌ها سفید شدند و دیوارها ناراست.

رامون، آن شب، در سکوت به آسمان نگاه کرد. چقدر ستاره‌ها کم‌نورتر شده بودند! او دریافت چیزی تغییر کرده، اما هنوز نامی برایش نداشت و نمی‌دانست چه شده است.

 

فصل سوم:

مردی در برابر طوفان

زمان گذشت. مردم، با دروغ، راحت‌تر شدند و آسان‌تر بر زبان می‌آوردن. اکنون دروغ، چون نقاب، چهره‌ها را زیباتر می‌کرد. اما در پس آن زیبایی، داشت چیزی می‌پوسید.

رامون را نزد قاضی بردند. گفتند: ”تو با راست‌گویی‌ات، ما را آزار می‌دهی. چرا مثل ما نمی‌شوی؟“

رامون پاسخ داد: ”من هنوز هم مثل شما هستم، اما شما دیگر مثل خودتان نیستید“.

قاضی خندید. همه‌ی مردم خندیدند. اما آن شب، قاضی خواب ندید. او صبح که بیدار شد، نخستین جمله‌اش را بدون شک و تردید گفت، چه روز خوبی!

رامون، بی‌آن‌که بجنگد، ایستاد. نه با شمشیر، نه با زور، بلکه با سکوت. هر روز، در میدان شهر می‌ایستاد و فقط یک جمله را تکرار می‌کرد:

”حقیقت، اگر فراموش شود و حتی شنیده نشود، باز هم هست. فقط باید پیدایش کرد.“

روزی کودکی با چهره‌ای غمگین نزد رامون به میدان شهر آمد و گفت: ”رامون! رامون! من به مادرم دروغ گفتم و از آن روز به بعد دلم هر روز درد می‌کند و سینه‌ام سنگین شده. رامون گفت: ”سنگینی سینه‌ی تو را نمی‌دانم و نمی‌فهمم، ولی خوب می‌دانم دروغ، زخمی‌ست که دیده نمی‌شود، اما دردش واقعی‌ست و جای آن هرگز خوب نمی‌شود.“

 

فصل چهارم:

بازگشت نور

کم‌کم، مردم به میدان آمدند. نه برای تماشا، بلکه برای شنیدن. رامون، سخن نمی‌گفت، اما حضورش، چون آینه، چهره‌ی واقعی‌شان را نشان می‌داد.

و آنسان شد که روزی، همان مرد بی‌چهره، کتابش را بست و گفت: ”... و تو باز پیروز شدی، نه با واژگان، بلکه با بودن. من اکنون می‌روم ولی دوباره مرا در چهره و قالبی دیگر خواهی دید. از هم‌اکنون می‌دانم که پیروزی بعدی نیز از آن توست، اما به خود دروغ می‌گویم، شاید دور بعد من پیروز شوم.“

شهر، دوباره روشن شد. ستاره‌ها پرنور شدند و اما این‌بار، مردم حقیقت را نه از سر عادت، بلکه از سر انتخاب و خرد گفتند. و رامون، مانند همیشه همان‌طور آرام، در سایه‌ی درختی نشست و گفت:
”
گاهی، چیزی باید گم شود تا ارزشش را بفهمیم.“